Van horen zeggen… De fasen van het werk

Je wilt deelnemen aan de Eustory-wedstrijd? Je gaat de uitdaging aan… 

  • … omdat je geboeid bent door geschiedenis?
  • … omdat je een onderwerp wilt uitdiepen dat je interesseert?
  • … omdat je een origineel werk wilt maken?
  • … omdat je een interessante prijs wilt winnen?

Maar… hoe begin je eraan?

Wat wij verwachten: een origineel dossier van mondelinge geschiedenis, in ontmoeting met (een) getuige(n).

Het onderwerp: 

Het onderwerp is vrij, zolang er maar een mondelinge getuigenis wordt ingezameld. 
Alle aspecten van de recente geschiedenis kunnen het voorwerp uitmaken van een boeiend werk: migratie, de Koude Oorlog, de Berlijnse Muur, de federalisering van België, de wereldtentoonstelling van 1958, voeding, gezondheidszorg, gemengd onderwijs, het leven in Belgisch Congo, vrijetijdsbesteding, … De lijst met thema’s en gebeurtenissen die kunnen worden aangesneden, is eindeloos lang. 

Deelnemen aan Eustory betekent een project van A tot Z uitvoeren. Met deadlines op korte, middellange en lange termijn. Het is dus belangrijk om de verschillende fasen te plannen. We geven je hier wat hulp om je project op te starten en het tot een goed einde te brengen. Het uiteindelijke doel is een persoonlijk, origineel en creatief werk te maken. ?

De fasen van het werk

  1. Het onderwerp afbakenen en (een) getuige(n) kiezen
    • je onderwerp en het kader van het onderzoek bepalen
    • (een) interessante getuige(n) zoeken
  2. Het interview afnemen
    • het interview voorbereiden
    • de getuige(n) ondervragen
    • de resultaten van het interview ordenen en structuur geven
  3. Het verhaal van de getuige in zijn context plaatsen
    • het getuigenis in zijn historische context plaatsen
  4. Een origineel werk maken
    • het werk maken: het/de getuigenis(sen) en het historisch onderzoek met elkaar verbinden
    • het dossier indienen op de website van het BELvue

1.  Het onderwerp afbakenen en een getuige kiezen

Er zijn twee manieren om je werk te starten:

  • Ofwel ga je uit van je getuige(n):  iemand in je omgeving heeft een gebeurtenis meegemaakt die je interesseert en daar wil je meer over weten.  Let bijzonder goed op punt 3 (in de context plaatsen): je moet het verhaal van de getuige in zijn historische context plaatsen. Het interview alleen (zonder analyse door jou) volstaat niet om deel te nemen aan de wedstrijd. 
  • Ofwel ga je uit van een onderwerp dat je interesseert. De eerste fase bestaat er voor jou dan in om een interessante getuige te zoeken.  Ga op zoek naar inlichtingen. Praat erover met de mensen in je omgeving.

Je onderwerp en het kader van het onderzoek bepalen

Om je te helpen bij het afbakenen van je onderwerp, raden wij je aan de volgende vragen te beantwoorden:

  • Wat wil ik weten?
  • Wat wil ik graag als boodschap meegeven?
  • Wat weet ik al over dit onderwerp?

(Een) passende getuige(n) zoeken

Iemand uit je familie of je omgeving? Iemand die ermee instemt om enkele uren van zijn of haar tijd voor jou uit te trekken.

Om de getuige te kiezen, moet je je de volgende vragen stellen:

  • Waarom kies ik deze getuige?  
  • Wat is zijn of haar profiel? Zijn of haar levensloop? 
  • Welke zijn de voordelen? 
  • Wat zijn de beperkingen? 
  • Volstaat de getuige of moet ik een andere zoeken om sommige aspecten aan te vullen? 

2. Het interview afnemen

Het interview voorbereiden

Het is heel belangrijk om het onderwerp in het algemeen goed te kennen: hoe beter je het kent, hoe meer je getuige zich op zijn of haar gemak zal voelen tijdens het interview. Je kunt ook meer uitleg of verduidelijking vragen, … Om je te informeren over de context, kun je hulp vragen aan je leerkracht, naar een bibliotheek gaan, …

Het is wellicht interessant om te kijken naar interviewtechnieken in een televisiedocumentaire bijvoorbeeld.

  • De getuige(n) ondervragen, zie de steekkaart met tips  ’een interview afnemen’ link
  • De resultaten van het interview ordenen en structuur geven

Wij raden je aan om na het gesprek de belangrijkste punten schriftelijk te noteren en al na te denken over enkele mogelijkheden om het werk voort te zetten.

3.  Het verhaal van de getuige(n) in zijn context plaatsen

Het wordt nu tijd om het getuigenis in zijn historische, maatschappelijke, politieke, economische en culturele context te plaatsen. Dit is een heel belangrijke fase in je project. Je gaat uit van het interview dat je hebt gevoerd (een individueel standpunt) om dat verhaal in te voegen in de grote Geschiedenis, in een algemenere manier van kijken, om de zuiver persoonlijke ervaring van de getuige te overstijgen.

Dit is geen gemakkelijke fase, omdat je bereid moet zijn om de woorden van iemand die je een verhaal heeft verteld over iets waar jij niet bij bent geweest in vraag te stellen. Je bent misschien geneigd om te zeggen dat hij of zij de situatie toch wel beter kent dan jij. Maar hij of zij kijkt door de bril van getuige, jij bekijkt het als onderzoeker. Het succes van je werk hangt af van de kwaliteit van jouw vraagstelling.

Je gaat dus een strenge wetenschappelijke methode hanteren en blijk geven van kritische zin. En hier zal je kennis van de context je opnieuw van pas komen. Er bestaat geen pasklaar recept, maar je kunt je bijvoorbeeld afvragen:

Wat is de historische waarde van het/de verzamelde getuigenis(sen)? 
Welke plaats nam de getuige in ten opzichte van de feiten die hij of zij vertelt? Is zijn of haar getuigenis betrouwbaar? Wat zeggen andere bronnen over dezelfde gebeurtenissen? Neem geen genoegen met één enkele bron: het is heel belangrijk om je informatie na te trekken, dat wil zeggen na te gaan of ze correct is en ze te vergelijken met andere bronnen. Bijvoorbeeld: je grootmoeder vertelt dat het onmogelijk was om werk te vinden in haar streek van herkomst. Ga na om welke tijd het gaat. Hoe was de economische situatie in die jaren? Ga na of je gegevens vindt die de woorden van je grootmoeder bevestigen (of misschien ontkrachten…). Was haar geval uitzonderlijk? 

In welke maatschappelijke, politieke en economische omstandigheden heeft de getuige de ervaringen beleefd die hij of zij je heeft verteld?
Trek ook de cijfergegevens na: als ze bijvoorbeeld het bedrag van een loon vermelden, probeer dat dan te vergelijken met de prijs van een brood in die tijd of ga na hoeveel dat vandaag zou zijn, …

Vergelijk wat de getuige zegt met wat je kunt vinden in de bibliotheek, op foto’s uit die tijd, …

Het is van groot belang om duidelijk en volledig de informatiebron die je gebruikt te vermelden, ofwel rechtstreeks in de gebruikte tekst, als voetnoot of als noot aan het eind van het dossier (met een verwijzing in een voetnoot). Voor een bron op het internet moet je ook de datum van raadpleging vermelden. Voor privéarchieven moet je de toelating vragen van de betrokken personen (zie hier voor een formulier om toestemming te vragen). 

Als je informatie woordelijk overneemt zonder die te citeren (d.w.z. zonder “ …. “) zal je werk niet worden aanvaard: plagiaat is bedrog!  De jury hecht bijzonder veel belang aan de persoonlijke betrokkenheid.

Aan het eind van deze fase kun je indien nodig nog eens op bezoek gaan bij je getuige. 

4. Een origineel werk maken

Het werk maken: het/de getuigenis(sen) en het historisch onderzoek met elkaar verbinden

Nu moet je je werk maken, dat wil zeggen het getuigenis en het onderzoek dat je hebt gedaan met elkaar verbinden. Deze fase is heel interessant en moeilijk. Om je te helpen, geven we je een voorbeeld van de manier waarop een leerling in 2012-2013 getuigenissen en de historische context met elkaar in verband heeft gebracht.

En welke indruk heb je zelf van deze benadering van het verleden? Is dit nuttig voor je eigen leven? Kunnen de ervaringen uit het verleden je helpen om je eigen keuzes te maken, om de actualiteit en de wereld rondom ons beter te begrijpen? Heb je iets ontdekt dat je verbaast, waarvan je onder de indruk bent, dat je blij of triestig maakt…?

Zorg ervoor dat je het resultaat van je onderzoek op een creatieve manier voorstelt:  de jury houdt rekening met de originaliteit van het onderwerp en de creativiteit in de voorstelling. Je kunt de manier van presenteren kiezen: tekst, dvd, powerpoint, blog, … Let erop dat de boodschap te begrijpen is en aangepast aan de vorm die je hebt gekozen. Je communiceert niet op dezelfde manier in een geschreven tekst als in een videoreportage. Je werk moet een coherent geheel vormen! Raadpleeg het reglement voor de maximale lengte (aantal pagina’s of minuten, …)

Inschrijven en het dossier indienen op de website van het BELvue tegen uiterlijk 21/04/14 om 24h.

Wacht niet tot het laatste moment… Je moet je online inschrijven, je interview downloaden in het gevraagde formaat en je uiteindelijke werk downloaden.